اجرای سیاستهای جدید در حوزه مدیریت مصرف سوخت وارد فاز تازهای شده است؛ فازی که این بار نوک پیکان آن مستقیماً خریداران خودروهای صفرکیلومتر و نوشماره را هدف گرفته است.
طبق آخرین اظهارات مدیر سامانه هوشمند سوخت، خودروهای نوشمارهای که قیمت آنها از مرز یک میلیارد تومان عبور کند، دیگر رنگ کارت سوخت معمولی با سهمیههای یارانهای (1500 تومانی) و نیمهیارانهای (3000 تومانی) را نخواهند دید. برای این دسته از خودروها صرفاً سهمیه اعتباری ماهانه 110 لیتر بنزین با نرخ 10 هزار تومان تعریف شده است.
باصفا افزود: خودروهای نوشماره و خودروهای مناطق آزاد، مجموع نرخ یک و نرخ دو در نرخ سه، در کارتشان شارژ میشود؛ یعنی 110 لیتر بنزین با نرخ 10 هزار تومان ماهانه در کارت هوشمند سوخت خودروهای سواری شخصی شارژ میشود.
مدیر سامانه هوشمند سوخت درباره سهمیه خودروهای نوشماره با ارزش بیش از یک میلیارد تومان نیز گفت: خودروهای نوشماره بالای یک میلیارد تومان، سهمیه نرخ یک و دو به آنها تعلق نمیگیرد.
وی توضیح داد: در واقع سهمیه نرخ 1500 و 3000 هزار تومانی به آنها تعلق نمیگیرد و مجموع نرخ یک و دو، یعنی 110 لیتر، با نرخ سه (10 هزار تومان) در کارت هوشمند سوخت آنها به صورت ماهانه شارژ میشود. خودروهای زیر یک میلیارد تومان که تعدادشان کم است، سهمیه عادی دریافت میکنند.
عبور تمامعیار محصولات ایرانخودرو از مرز یک میلیارد تومان
بررسی ساختار قیمتها در بازار خودرو حاکی از آن است که اجرای این مصوبه، خریداران محصولات پرتیراژترین خودروساز کشور یعنی ایرانخودرو را بهطور کامل از دریافت بنزین ارزانقیمت محروم میکند.
امروز در سبد محصولات ایرانخودرو، حتی ارزانترین و پایهایترین مدلهای خانواده پژو 207، تارا، دنا پلاس، هایما و ریرا همگی برچسب قیمتی بالاتر از یک میلیارد تومان خوردهاند. با این حساب، هر خریداری که اقدام به تحویل و شمارهگذاری یک دستگاه از محصولات صفرکیلومتر آبیپوشان جاده مخصوص کند، خودبهخود در زمره دارندگان خودروی لوکس تعریف شده و باید بنزین را لیتری 10 هزار تومان خریداری کند.
سهمیه یارانهای؛ در انحصار چند محصول محدود سایپا
در سوی دیگر، شرایط شرکت سایپا نیز چندان متفاوت نیست و دایره مشمولان بنزین یارانهای در میان خودروهای نوشماره بهشدت تنگ شده است. طبق نرخهای جاری بازار، تنها تعداد انگشتشماری از محصولات اقتصادی سایپا کماکان شانس بهرهمندی از بنزین 1500 و 3000 تومانی را حفظ کردهاند؛ خودروهایی نظیر:
سهند S با قیمت حدودی 800 میلیون تومان
کوییک GXR و تیپهای پایه کوییک
سایپا 151 (وانت پراید)
ساینا S که در مرز 992 میلیون تومان در کارخانه قیمت گذاری شده است هم با کوچکترین نوسان بازار، از خط قرمز یک میلیارد تومانی عبور خواهد کرد.
به این ترتیب، تمامی محصولات پلتفرمهای ارتقایافته، کراساوورها، محصولات مونتاژی بخش خصوصی (مونتاژکاران چینی) و تمام خودروهای وارداتی جدید، در صف پرداخت بنزین 10 هزار تومانی قرار میگیرند.
پیامدهای قیمتی و روانی بر بازار خودرو
کارشناسان بازار خودرو معتقدند این سیاست دولت، فارغ از اثرگذاری بر کنترل مصرف بنزین، میتواند الگوی تقاضا در بازار مصرفی را دستخوش تغییر کند:
تشدید تقاضا برای پلاکهای قدیمی (کارکرده): از آنجا که این قانون مشخصاً روی واژه «نوشماره» تأکید دارد، احتمال مهاجرت تقاضا به سمت خودروهای کارکرده و زیر یک میلیارد تومانِ دارای کارت سوخت فعال بهشدت افزایش مییابد.
فشار معیشتی به مصرفکننده نهایی: خودروهایی که امروز در بازه قیمتی بالای یک میلیارد تومان قرار دارند، بر اثر افت ارزش پول ملی و تورم مزمن به این ارقام رسیدهاند و در کلاس جهانی ابداً خودروی لوکس یا تجملاتی محسوب نمیشوند؛ از این رو حذف یارانه سوخت آنها، هزینه نگهداری روزمره را برای طبقه متوسط به شکل چشمگیری سنگین خواهد کرد.
بلاتکلیفی معیار قیمتگذاری: هنوز مشخص نیست ملاک تعیین مرز یک میلیارد تومان، قیمت مصوب شورای رقابت/کارخانه خواهد بود یا کشف قیمت روز بازار آزاد و فاکتور فروش؛ ابهامی که تا شفافسازی کامل از سوی شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، بر سردرگمی متقاضیان تحویل خودرو خواهد افزود.
