شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارشنبه با ۲۳ رأی موافق در برابر ۳ رأی مخالف (روسیه، چین و نیجر) و ۸ رأی ممتنع، قطعنامهای را تصویب کرد که بر اساس آن پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده میشود. این اقدام در پی وضعیت «عدم پایبندی» ایران که در قطعنامه قبلی (۱۲ ژوئن سال گذشته) تأیید شده بود، صورت میگیرد.
جزئیات قطعنامه و واکنشها:
- محتوای قطعنامه: این سند که توسط بریتانیا، فرانسه، آلمان و آمریکا ارائه شد، ضمن ابراز «نگرانی شدید» از عدم پایبندی ایران، از مدیرکل آژانس خواسته است موضوع را به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل گزارش دهد. همچنین از تهران خواسته شده است «فورا عدم پایبندی خود را برطرف کرده» و بدون پیششرط وارد مذاکرات اعتمادساز شود.
- مواضع ایران چین و روسیه: رضا نجفی، سفیر ایران در وین، این قطعنامه را «ابزاری سیاسی» خواند و تأکید کرد که همکاریهای ایران صرفاً در چارچوب ملاحظات و شرایط ایمنی انجام خواهد شد. نمایندگی ایران در وین نیز ضمن انتقاد از رویکرد «غیرحرفهای و متأثر از ملاحظات سیاسی» آژانس، خواستار توقف حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای شد. در همین راستا ایران، روسیه و چین در بیانیه ای تأکید کردند: «ارجاع ادعایی به شورای امنیت سازمان ملل متحد فاقد مبنای حقوقی است، با هدف تشدید وضعیت صورت میگیرد و با تعهد اعلامشده بانیان پیشنویس به دیپلماسی سازگار نیست.» ایران، روسیه و چین تصریح کردند که پیشنویس قطعنامه ارائه شده، صرفنظر از کاستیهای شکلی و محتوایی، حتی به حملاتی که علت اصلی و عامل اساسی شکلگیری وضعیت کنونی بودهاند، اشاره صریحی ندارد.
در این بیانیه آمده است: «احراز عدم پایبندی ادعایی ایران به تعهدات پادمانی در ژوئن ۲۰۲۵، دارای انگیزه سیاسی و بیاساس بود. این اقدام همچنین راه را برای حمله به تأسیسات هستهای ایران تحت پادمان آژانس هموار کرد و به ریشه دشواریهای بعدی در اجرای پادمانها در ایران تبدیل شد.»
سه کشور افزودند: «پیشنویس قطعنامه جدید، تلاش دیگری از سوی بانیان آن برای اعمال فشار بیشتر بر ایران و تضعیف همکاری میان ایران و آژانس است.»
بستر بحران و وضعیت ذخایر هستهای:
از زمان آغاز حملات نظامی اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در سال گذشته، آژانس بینالمللی انرژی اتمی دسترسی محدودی به سایتهای کلیدی داشته است. پیش از این حملات، برآورد شده بود که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ ذخیرهای که بسیار فراتر از سقف ۳.۶۷ درصدی توافق برجام است. از زمان آغاز درگیریها، سرنوشت این ذخایر اورانیوم همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
ناظران معتقدند این اقدام شورای حکام بیشتر جنبه نمادین دارد؛ چرا که روسیه و چین به عنوان متحدان ایران در شورای امنیت سازمان ملل از حق وتو برخوردار بوده و میتوانند مانع از صدور قطعنامههای تحریمی علیه تهران شوند.
