پرمیوم (اختلاف قیمت) برنت نسبت به شاخص دوبیِ خاورمیانه به بالاترین سطح از سال ۲۰۲۲ رسید؛ نشانه‌ای روشن از اینکه بازار جهانی نفت این روزها بیش از هر چیز بر اساس «ریسک اختلال» قیمت‌گذاری می‌شود.

در معاملات صبح سه‌شنبه، برنت حدود ۸۳ تا ۸۴ دلار در هر بشکه معامله می‌شد و در همان روز بیش از ۷٪ رشد داشت، در حالی‌که نفت دوبی نزدیک ۶۸ دلار بود و حرکت قیمتی‌اش بسیار محدودتر به نظر می‌رسید. در نتیجه، شاخص شکاف قیمت بین برنت و دوبی (EFS / اسپرد برنت–دوبی) در مدت کوتاهی جهش کرد و به اوج چندساله رسید.

دلیل اصلی این جهش، وضعیتی است که فعالان بازار آن را «یخ‌زدگی هرمز» توصیف می‌کنند: مسیر عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز عملاً کند و پرریسک شده و بسیاری از مالکان کشتی و شرکت‌های حمل‌ونقل، برای جلوگیری از خطرات احتمالی، تمایل کمتری به عبور از منطقه دارند یا مسیر و برنامه خود را تغییر می‌دهند. حتی اگر «بسته شدن رسمی» هم اعلام نشود، همین اجتناب عملی و افزایش ریسک، به‌تنهایی کافی است تا بازار را دچار شوک کند.

در چنین شرایطی، بازار کاغذی (آتی‌ها و سواپ‌ها) معمولاً سریع‌تر از فیزیکال واکنش نشان می‌دهد و ریسک را در قیمت‌ها منعکس می‌کند. وقتی نگرانی درباره اختلال در جریان عرضه و حمل‌ونقل بالا می‌رود، برنت می‌تواند با سرعت بیشتری افزایش پیدا کند، اما شاخص‌های منطقه‌ای مانند دوبی، به‌خصوص اگر قیمت‌گذاری و جریان فیزیکی تحت محدودیت‌های عملیاتی و حمل‌ونقل قرار بگیرد، ممکن است واکنش متفاوت و کندتری داشته باشند؛ همین تفاوتِ واکنش، اسپرد را بازتر می‌کند.

پیام این اختلاف قیمت برای بازار این است که معامله‌گران دارند سناریوی اختلال جدی‌تری را قیمت‌گذاری می‌کنند: اگر وضعیت هرمز طولانی شود و این «یخ‌زدگی» هفته‌ها ادامه پیدا کند، علاوه بر اختلال در صادرات و لجستیک، ریسک کاهش تولید/تعطیلی بخشی از تولید در برخی نقاط هم بالا می‌رود، چون نگه‌داشتن جریان فروش و حمل بدون مسیر مطمئن و پوشش مناسب بیمه‌ای/حمل‌ونقلی دشوارتر می‌شود.

در نهایت، این نوع جهش در اسپرد برنت–دوبی معمولاً به‌عنوان یک سیگنال کلیدی دیده می‌شود: بازار نه‌تنها به قیمت نفت خام واکنش نشان می‌دهد، بلکه دارد «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیک و حمل‌ونقل» را هم به‌طور جدی وارد قیمت‌ها می‌کند.